Bauhaus Dessau

BAUHAUS Je zult als student maar les krijgen van Klee, Kandinsky, Moholy-Nagy of Gropius. In de jaren twintig kon dat bij Bauhaus in Dessau. Een bezoek aan dit UNESCO werelderfgoed stond al heel lang op mijn lijstje. Vandaag toog ik dan eindelijk naar Dessau om het woonwerkgebouw van Gropius met eigen ogen te zien. Ik was vooral ook benieuwd naar de Meisterhäuser. Om 8:07 weg uit Berlijn om maar net op tijd te zijn voor de rondleiding van 11:00 (werkzaamheden, normaal kost het je een dikke twee uur). Ik ben fan van Bauhaus. Prachtige strakke lijnen. Veel wit en grijs en zo modernistisch als de neten. Ik hou daar zo van! Toen revolutionair en nu tijdloos mooi. Studenten woonden in het complex. De school was daar ook en de werkplaats was het hart van het gebouw. En Gropius zelf had een evenzo stijlvol kantoor. Alles zoveel mogelijk open zodat je kon zien wat er gemaakt werd. Ruimte om te experimenteren met materialen. Wat moet je je als student heerlijk hebben gevoeld hier. Beïnvloed door De Stijl en Mondriaan schiep Gropius hier iets wat zijn tijd ver vooruit was. Strak. Functioneel en vooral ook industrieel. Eenvoud en stijl gaan prima samen. Oordeel zelf maar hoe gaaf! Bauhaus Dessau Bauhaus Dessau Bauhaus Dessau Bauhaus Dessau   MEISTERHÄUSER Even verderop in de straat staan de vier woningen van de directie en leraren. De directeuren Gropius, toen Meyer en daarna Mies van der Rohe woonden in de eerste villa (met garage!). De andere villa’s waren tweekappers die door vooraanstaande leraren werden bezet. Ze moesten toen bijna de helft van hun salaris betalen aan huur maar ik zou dat zo ook doen. Wat een gave huizen! De villa van Gropius is in WO2 bijna in zijn gehele platgebombardeerd. Alleen...

Unesco werelderfgoed in Berlijn Apr30

Unesco werelderfgoed in Berlijn...

  Op de Unesco werelderfgoedlijst staan in Duitsland 37 cultuur- of natuurmonumenten die voor het wereldnageslacht behouden moeten blijven. In Nederland staan tien monumenten op die lijst. Waaronder de Amsterdamse grachtengordel en de Van Nellefabriek in Rotterdam. In Berlijn vermeldt de lijst naast de Museuminsel en de sloten (kastelen) en tuinen rondom Slot Sanssouci nog zes ‘Wohnsiedlungen’ van de modernen. Gisteren bezocht ik er vijf op één dag (eentje zag ik al eerder). De zes door de UNESCO uitgekozen woonwijken in Berlijn ontstonden tussen 1913 en 1934. Architecten van het klassieke modernisme, met name Bruno Taut, Hans Scharoun en Walter Gropius gaven op het hun eigen architectonisch niveau reactie op de woningnood na de Eerste Wereldoorlog. Ze maakten moderne, betaalbare woningen met een keuken, badkamer en vaak een balkon in huizen met licht, lucht en zon. In tegenstelling dus tot de vele ‘Mietskasernen’ die in die jaren uit de grond werden gestampt met vaak donkere achtertuinen en zijvleugels.  De hoogwaardige architectuur, de aparte bouwwijze, het werken met kleuren en de plattegronden waren een voorbeeld voor vele architecten in de 20e eeuw. 1.  Gartenstadt Falkenberg; Tuschkastensiedlung Dit is de oudste wijk van de zes en ontworpen door Bruno Taut. Zijn motto: ‘Farbe ist Lebensfreude’ komt in deze ‘verfdooswijk’ goed tot uiting. Het is een kleine fijne wijk net achter het S-Bahn station Grünau. Als je er, zoals ik, op een zonnige dag doorheen wandelt waan je je in een dorp maar dan wel een dorp waarvan je een glimlach op je gezicht krijgt. Waar in Berlijn: S-Bahn Grünau achteruitgang en borden volgen (500 meter lopen)   2. Britz: Hufeisensiedlung Bruno Taut tekende voor het bijzondere ontwerp. Taut was deel van de beweging ‘des Neunen Bauens’ die zoals gezegd met nieuwe efficiënte  methoden en inzichten bouwden. ‘Hufeisen’ betekent hoefijzer...

Beyond Berlin, de hut van oom Tom May04

Beyond Berlin, de hut van oom Tom...

Mensen vragen vaak aan mij waarom ik ‘alweer naar Berlijn ga.’ Ik antwoord dan meestal dat ik er blij van word. Blij van de metropool, blij van de diversiteit, blij van de mensen, blij van de onontdekte plekjes. Want die zijn er nog genoeg. Dat is dan ook direct het mooie van zo’n grote stad. Je raakt nooit uitgekeken en als je er, zoals ik, erg vaak komt is er toch steeds wel weer iets nieuws. Vandaag heb ik twee ‘Siedlungen’ bezocht. Allebei in 2008 genomineerd om op de UNESCO werelderfgoedlijst te komen. De eerste heeft het gehaald, de tweede niet. Allebei de moeite waard als je een keer ‘beyond Berlin’ wilt gaan. HUFEISENSIEDLUNG Na een fietstocht van mijn Kiez in Prenzlauer Berg naar Neukölln (sowieso een aanrader om over de Hermannplatz en Karl Marx Strasse te fietsen, multiculti Berlijn op zijn best) kwam ik in het ortsteil Britz, specifiek bij de ‘Hufeisensiedlung.’ Een van de eerste sociale woningbouwprojecten in Berlijn en dus deel van de UNESCO werelderfgoedlijst. Berlijn had in de jaren twintig te kampen met enorme woningnood en mensen woonden dan ook vaak met heel veel in hele kleine woningen. Bruno Taut kreeg de opdracht voor een ontwerp om deze nood enigszins te ledigen, hij tekende voor het bijzondere ontwerp. Taut was deel van de beweging ‘des Neunen Bauens’ die met nieuwe efficiënte  methoden en inzichten bouwden. ‘Hufeisen’ betekent hoefijzer en het hoofdgebouw van de ‘Siedlung’ heeft precies die vorm. Zie hier een luchtfoto. De rest van de wijk is kleurrijk en lommerrijk, je gelooft niet dat je in een Grossstadt bent laat staan in Neukölln. De huizen eromheen hebben allemaal een tuin en zijn enkele jaren geleden allemaal verkocht. Het hoefijzer zelf is nog steeds in handen van de woningbouw. Filmpje: IMG_5654 ONKEL...

Fijn Moment 2014 Dec31

Fijn Moment 2014

Een traan biggelt over de wang van een oude man.  Het is 9 november en ik sta bij een van de  laatste restanten van de muur. De ballonnen zitten nog in hun houders. We voelen allemaal een bepaalde spanning. Straks gaan ze omhoog. Ik ken de muur nog van de tijd dat hij mensen kooide. Veel mensen die hier staan woonden aan deze kant. Mochten niet over de Spree. Je voelt haarfijn dat het mensen iets doet. Ik las veel verhalen over de muur, de val en de tijd erna. Maar dit is echt, voelbaar. En dan gaan de ballonnen één voor één omhoog. Het zindert. ‘Es geht los!’ Met duizenden mensen beleef ik een ingetogen moment. En als dan ‘onze’ ballonnen omhoog gaan klinkt er gejuich. Mensen vallen elkaar in de armen. Het is de impact van het moment. We beseffen allemaal hoe belangrijk Günter Schabowski’s woorden precies vijfentwintig jaar geleden waren. “Sofort, unverzüglich“ mochten DDR-burgers naar het westen reizen. Er kwam een einde aan jarenlange onvrijheid. Duitsland veranderde daarna, Europa werd anders. En wij herdachten dat daar nogmaals. Op een bijna serene manier. Tot de ballonnen omhoog gingen. De vrije hemel tegemoet. Toen juichten we. Ik denk weer aan de oude man, zoek hem in de menigte maar zie hem niet meer. Hij symboliseert voor mij het verdriet en de vreugde. Ik zie wel een andere oude man. Die neemt achterop zijn fiets een ballonhouder mee. Ook dat is een vorm van...

Wahnsinn am Wannsee May07

Wahnsinn am Wannsee

Ik tik dit stukje in alle vrijheid. Op een bankje, uitkijkend over de Wannsee. Prachtig uitzicht, heerlijk weer. Een ’niets-aan-de-hand’ plek. Zo lijkt het. Want achter me staat een villa. Niet zomaar een huis maar ’das Haus der Wannsee-Konferenz.’ Ik ben er net binnen geweest en kreeg het te kwaad. Ik stond in de ’Speisezimmer’ te trillen op mijn benen. Van onmacht, onbegrip en woede. Dik zeventig jaar geleden beslisten in deze kamer vijftien mannen over het lot van miljoenen onschuldige burgers. Hier, op deze plek werd de ’Endlösung der Judenfrage’ besproken en bekrachtigd. Ik heb alle vijftien koppen bekeken en hun bio’s gelezen. Opvallend dat het dertigers en veertigers waren. Hoe kun je als je bij je volle volwassen verstand bent bij zo’n vergadering aanwezig zijn en dit toelaten? Een enkeling wilde het nog anders ’oplossen’ door bijvoorbeeld sterilisatie. Maar hoe ziek is dat ook? Uiteindelijk was er echter unanimiteit over vergassing. Je snapt het niet. Toch, als je de hele tentoonstelling hier bekijkt dan kun je het zelfs een beetje begrijpen. En daar schrok ik van. Systematisch werden groepen Joden en Roma buitengesloten. Steeds een stapje verder. Gecontroleerd door een machtig apparaat. Manipulatie en propaganda deden de rest zodat de gewone bevolking ging geloven dat Joden en Roma niet deugden. En toen riepen 15 relatief jonge mannen: ’en nu lossen we het definitief op.’ En ondanks dat ik dit wist en het al honderden keren gelezen en gezien heb deed deze plek me veel. Ik ben er een beetje ziek van. NIE...

Urbexen in Berlijn Mar29

Urbexen in Berlijn

Ik deed al aan Urban Exploring toen ik een jaar of tien was. Bij ons in de straat stond achter een huis een soort loods annex woning. Het verhaal ging dat er een schrijver had gewoond maar dat die heel ver weg op vakantie was en zelden terugkwam. Na ampele overwegingen bezochten ik met een paar vriendjes de groene loods. Na drieduizend keer omgekeken te hebben glipten we door een openstaand raam. Eenmaal binnen zagen we boeken en flessen onder een dikke laag stof, kleding die nog keurig in de kast hing, een glas op tafel. De ramen klapperden, het rook onbestemd en het was koud binnen. Wij waren op ons hoede alsof elk moment de ‘schrijver’ terug zou keren en ons ‘broek zou laten lopen.’ Elke stap werd weloverwogen gezet, we durfden geen licht te maken en gingen half op de tast door de loods. Elke piep of kraak was spannend. We vonden condooms en rare boekjes. Maar we durfden niet eens hardop te giechelen. We keerden nog een paar keer terug maar het werd nooit zo opwindend als die eerste keer. Die opwinding ervaar ik wel weer een beetje als ik hier in Berlijn weer eens door een hek glip of  onder een afzetting doorrol. Eigenlijk moet ik dat op mijn leeftijd niet meer doen. Maar mensen, het is o zo gaaf! Ik heb al behoorlijk wat vervallen terreinen en panden bezocht in Berlijn. Bijvoorbeeld de Teufelsberg en de Bärenquell Brauerei. Vandaag was ik bij het Bahnbetriebswerk Pankow-Heinersdorf. Een oud goederenstation uit 1893 dat sinds de jaren negentig niet meer wordt gebruikt. Het is een enorm terrein met een Rundhaus waar aan de wagons werd gewerkt en eigenlijk een soort ‘spoorcarrousel’ is. Door de gaten in het dak straalt de zon naar binnen. Fantastisch om mee te maken. Op de rest van het terrein staat nog een buitencarrousel, een schoorsteen en nog een gebouw of tien. Heerlijk om even rond te lopen. Het terrein schijnt al in 2009 gekocht te zijn door een projectontwikkelaar die er een winkelcentrum van wil maken. Vooral voorlopig niet doen zeg ik! De foto’s:        ...