Gentrification Gentrifizierung Gentrificatie May08

Gentrification Gentrifizierung Gentrificatie...

Tijdens mijn laatste Berlijntrip vroeg iemand op Twitter mij wat ‘the next big thing’ in Berlijn was. Een aantal jaren geleden had ik hem dat meteen verteld maar vandaag de dag vraag ik eerst waarom hij zoiets wil weten. Een kleine onbetekenende daad wellicht. Om niet al te veel toeristen naar nieuwe, hippe locaties te lokken.  Een kleine daad want het probleem van gentrificatie is natuurlijk veel groter. Maar heeft zeker ook met toerisme te maken. Het holt als een naar buitendraaiende spiraal Berlijn uit. Althans als je het vanuit het perspectief van de ‘normale’ Berlijner bekijkt. Vraag blijft in dit soort zaken altijd wie dat dan is? De Schwabin die hier met haar gezin is komen wonen? Het hippe expatstel? Of Ali uit Kreuzberg en Tante Emma in Charlottenburg die hier al jaren wonen? Je bent geneigd om het laatste te zeggen maar steden veranderen gelukkig en hun bevolkingssamenstelling ook.  Gentrificatie  Toch zie je in vele grote metropolen een patroon. Een patroon van wijken waar wellicht Am Anfang niemand wilde wonen of bevolkt werden door de Ali’s en Tante Emma’s. Vervolgens ‘ontdekken’ de autonomen, krakers en/of kunstenaars het en die maken het ongewild een stukje ‘hipper.’  Dan komen de studenten, vervolgens de eerste koffietentjes, de hipsters, de boekjesschrijvers en dus de Libelle-vrouwen en dan wonen er ineens upper middle class families. Prenzlauer Berg is daarvan in Berlijn het perfecte voorbeeld. Mitte ging PB voor en nu speelt het nog steeds sterk in Friedrichshain en Kreuzberg. In dat laatste stadsdeel moesten zelfs ooit buurtbewoners worden gescheiden van airbnb-toeristen omdat de laatsten agressief werden bejegend.  In Berlijn stijgen de huren hard al zijn ze nog niet op het niveau van andere wereldsteden, toch is er een groeiend protest. Tegen te veel airbnb (drijft de huurprijzen...

Beyond Berlin, de hut van oom Tom May04

Beyond Berlin, de hut van oom Tom...

Mensen vragen vaak aan mij waarom ik ‘alweer naar Berlijn ga.’ Ik antwoord dan meestal dat ik er blij van word. Blij van de metropool, blij van de diversiteit, blij van de mensen, blij van de onontdekte plekjes. Want die zijn er nog genoeg. Dat is dan ook direct het mooie van zo’n grote stad. Je raakt nooit uitgekeken en als je er, zoals ik, erg vaak komt is er toch steeds wel weer iets nieuws. Vandaag heb ik twee ‘Siedlungen’ bezocht. Allebei in 2008 genomineerd om op de UNESCO werelderfgoedlijst te komen. De eerste heeft het gehaald, de tweede niet. Allebei de moeite waard als je een keer ‘beyond Berlin’ wilt gaan. HUFEISENSIEDLUNG Na een fietstocht van mijn Kiez in Prenzlauer Berg naar Neukölln (sowieso een aanrader om over de Hermannplatz en Karl Marx Strasse te fietsen, multiculti Berlijn op zijn best) kwam ik in het ortsteil Britz, specifiek bij de ‘Hufeisensiedlung.’ Een van de eerste sociale woningbouwprojecten in Berlijn en dus deel van de UNESCO werelderfgoedlijst. Berlijn had in de jaren twintig te kampen met enorme woningnood en mensen woonden dan ook vaak met heel veel in hele kleine woningen. Bruno Taut kreeg de opdracht voor een ontwerp om deze nood enigszins te ledigen, hij tekende voor het bijzondere ontwerp. Taut was deel van de beweging ‘des Neunen Bauens’ die met nieuwe efficiënte  methoden en inzichten bouwden. ‘Hufeisen’ betekent hoefijzer en het hoofdgebouw van de ‘Siedlung’ heeft precies die vorm. Zie hier een luchtfoto. De rest van de wijk is kleurrijk en lommerrijk, je gelooft niet dat je in een Grossstadt bent laat staan in Neukölln. De huizen eromheen hebben allemaal een tuin en zijn enkele jaren geleden allemaal verkocht. Het hoefijzer zelf is nog steeds in handen van de woningbouw. Filmpje: IMG_5654 ONKEL...

Fijn Moment 2014 Dec31

Fijn Moment 2014

Een traan biggelt over de wang van een oude man.  Het is 9 november en ik sta bij een van de  laatste restanten van de muur. De ballonnen zitten nog in hun houders. We voelen allemaal een bepaalde spanning. Straks gaan ze omhoog. Ik ken de muur nog van de tijd dat hij mensen kooide. Veel mensen die hier staan woonden aan deze kant. Mochten niet over de Spree. Je voelt haarfijn dat het mensen iets doet. Ik las veel verhalen over de muur, de val en de tijd erna. Maar dit is echt, voelbaar. En dan gaan de ballonnen één voor één omhoog. Het zindert. ‘Es geht los!’ Met duizenden mensen beleef ik een ingetogen moment. En als dan ‘onze’ ballonnen omhoog gaan klinkt er gejuich. Mensen vallen elkaar in de armen. Het is de impact van het moment. We beseffen allemaal hoe belangrijk Günter Schabowski’s woorden precies vijfentwintig jaar geleden waren. “Sofort, unverzüglich“ mochten DDR-burgers naar het westen reizen. Er kwam een einde aan jarenlange onvrijheid. Duitsland veranderde daarna, Europa werd anders. En wij herdachten dat daar nogmaals. Op een bijna serene manier. Tot de ballonnen omhoog gingen. De vrije hemel tegemoet. Toen juichten we. Ik denk weer aan de oude man, zoek hem in de menigte maar zie hem niet meer. Hij symboliseert voor mij het verdriet en de vreugde. Ik zie wel een andere oude man. Die neemt achterop zijn fiets een ballonhouder mee. Ook dat is een vorm van...

Wahnsinn am Wannsee May07

Wahnsinn am Wannsee

Ik tik dit stukje in alle vrijheid. Op een bankje, uitkijkend over de Wannsee. Prachtig uitzicht, heerlijk weer. Een ’niets-aan-de-hand’ plek. Zo lijkt het. Want achter me staat een villa. Niet zomaar een huis maar ’das Haus der Wannsee-Konferenz.’ Ik ben er net binnen geweest en kreeg het te kwaad. Ik stond in de ’Speisezimmer’ te trillen op mijn benen. Van onmacht, onbegrip en woede. Dik zeventig jaar geleden beslisten in deze kamer vijftien mannen over het lot van miljoenen onschuldige burgers. Hier, op deze plek werd de ’Endlösung der Judenfrage’ besproken en bekrachtigd. Ik heb alle vijftien koppen bekeken en hun bio’s gelezen. Opvallend dat het dertigers en veertigers waren. Hoe kun je als je bij je volle volwassen verstand bent bij zo’n vergadering aanwezig zijn en dit toelaten? Een enkeling wilde het nog anders ’oplossen’ door bijvoorbeeld sterilisatie. Maar hoe ziek is dat ook? Uiteindelijk was er echter unanimiteit over vergassing. Je snapt het niet. Toch, als je de hele tentoonstelling hier bekijkt dan kun je het zelfs een beetje begrijpen. En daar schrok ik van. Systematisch werden groepen Joden en Roma buitengesloten. Steeds een stapje verder. Gecontroleerd door een machtig apparaat. Manipulatie en propaganda deden de rest zodat de gewone bevolking ging geloven dat Joden en Roma niet deugden. En toen riepen 15 relatief jonge mannen: ’en nu lossen we het definitief op.’ En ondanks dat ik dit wist en het al honderden keren gelezen en gezien heb deed deze plek me veel. Ik ben er een beetje ziek van. NIE...

Urbexen in Berlijn Mar29

Urbexen in Berlijn

Ik deed al aan Urban Exploring toen ik een jaar of tien was. Bij ons in de straat stond achter een huis een soort loods annex woning. Het verhaal ging dat er een schrijver had gewoond maar dat die heel ver weg op vakantie was en zelden terugkwam. Na ampele overwegingen bezochten ik met een paar vriendjes de groene loods. Na drieduizend keer omgekeken te hebben glipten we door een openstaand raam. Eenmaal binnen zagen we boeken en flessen onder een dikke laag stof, kleding die nog keurig in de kast hing, een glas op tafel. De ramen klapperden, het rook onbestemd en het was koud binnen. Wij waren op ons hoede alsof elk moment de ‘schrijver’ terug zou keren en ons ‘broek zou laten lopen.’ Elke stap werd weloverwogen gezet, we durfden geen licht te maken en gingen half op de tast door de loods. Elke piep of kraak was spannend. We vonden condooms en rare boekjes. Maar we durfden niet eens hardop te giechelen. We keerden nog een paar keer terug maar het werd nooit zo opwindend als die eerste keer. Die opwinding ervaar ik wel weer een beetje als ik hier in Berlijn weer eens door een hek glip of  onder een afzetting doorrol. Eigenlijk moet ik dat op mijn leeftijd niet meer doen. Maar mensen, het is o zo gaaf! Ik heb al behoorlijk wat vervallen terreinen en panden bezocht in Berlijn. Bijvoorbeeld de Teufelsberg en de Bärenquell Brauerei. Vandaag was ik bij het Bahnbetriebswerk Pankow-Heinersdorf. Een oud goederenstation uit 1893 dat sinds de jaren negentig niet meer wordt gebruikt. Het is een enorm terrein met een Rundhaus waar aan de wagons werd gewerkt en eigenlijk een soort ‘spoorcarrousel’ is. Door de gaten in het dak straalt de zon naar binnen. Fantastisch om mee te maken. Op de rest van het terrein staat nog een buitencarrousel, een schoorsteen en nog een gebouw of tien. Heerlijk om even rond te lopen. Het terrein schijnt al in 2009 gekocht te zijn door een projectontwikkelaar die er een winkelcentrum van wil maken. Vooral voorlopig niet doen zeg ik! De foto’s:        ...